Derywaty

--- reklama ---
Nie daj się oszukać funduszom inwestycyjnym! Osiągnij regularny zysk inwestując samodzielnie w akcje na rynku kapitałowym. Zobacz więcej >>


Derywaty

Derywaty (derivative instrument) to inaczej instrumenty pochodne – są instrumentami, których wartość zależy od innych instrumentów zwanych bazowymi (underlying instrument) lub podstawowymi. Mogą to być zarówno instrumenty bazowe fizycznie istniejące, takie jak akcje, ropa, metale, zboża jak i fizycznie nie istniejące, różnego rodzaju indeksy giełdowe czy stopy procentowe. W ekonomii są to instrumenty finansowe, które początkowo były tworzone z myślą zabezpieczenia inwestora przed ryzykiem występującym na rynku, jednak obecnie ich wykorzystanie wzrosło tak gwałtownie, ze stały się one jednym z głównych elementów światowego systemu finansowego. Derywaty można wykorzystywać na dwa sposoby: bez dźwigni i z dźwignią. Dźwignia finansowa stała się najważniejszą cechą wyróżniającą instrumenty pochodne spośród innych instrumentów finansowych. Niestety dźwignia działa w obu kierunkach. Umiejętne zastosowanie dźwigni, z pełną świadoma kontrolą ryzyka umożliwiło inwestorom osiągnięcie olbrzymich zysków, a z drugiej strony jej zastosowanie bez znajomości podstawowych zasad działania oraz bez kontroli ryzyka stało się przyczyną bankructwa nie tylko indywidualnych inwestorów czy banków ale także ostatniego ogólnoświatowego krachu finansowego. Został on wywołany przez powszechnie stosowaną w Stanach Zjednoczonych (USA) dźwignię na inwestycje hipoteczne . Większość amerykanów, których nie byłoby stać na własny dom, nawet nie zdawała sobie sprawy, że wykorzystuje kredyt hipoteczny do spekulacji. Gdyby kupowała dom za gotówkę, to zysk lub strata z tej inwestycji odpowiadałaby procentowej zmianie rynkowej ceny domu. Gdy kupowała ten sam dom za 10% środków własnych, a 90% pokrywała kredytem to w przypadku wzrostu ceny domu o 10% zyskiwała 100% środków własnych (pomniejszonych o spłatę odsetek i kosztów ubezpieczenia). Ponieważ w USA umowa na kredyt zawierała opcję przedterminowej spłaty, w przypadku wzrostu cen domów była to bardzo dobra inwestycja. W pogoni za zyskiem banki wykorzystując instrumenty pochodne, zaczęły tworzyć pakiety płatności odsetkowych i sprzedawać je na całym świecie. Zaczęto także udzielać kredytów bez żadnego zabezpieczenia. W okresie wzrostów cen domów był to dla banków i ubezpieczycieli okres wysokich dochodów. Jednak, jak powiedzieliśmy, dźwignia działa w obu kierunkach. Już spadek ceny domów o 10% pochłania cały kapitał własny, a w przypadku większych spadków, banki mogłyby zażądać wyrównania strat od kredytobiorcy. Jednak większość stanów wymagała aby kredyt hipoteczny nie był obciążony innymi aktywami pożyczkobiorcy. W takim przypadku wszelkie straty musiał pokrywać bank. Gdy pękła bańka spekulacyjna i ceny domów zaczęły gwałtownie spadać, straty posiadaczy pakietów odsetkowych były ogromne i doprowadziły wiele z nich na skraj bankructwa.

Nieznajomość zasad zastosowania derywatów powoduje, że są one postrachem inwestorów. Natomiast w rękach specjalisty stają się bezcennym narzędziem, który pozwala na dopasować ryzyko do inwestycji.

Zastosowanie derywatów jest bardzo szerokie. Możemy je wykorzystywać jako:

a) zabezpieczenie innych inwestycji, poprzez redukcję ryzyka i rentowności tzw. hedging;

b) zarządzania ryzykiem wynikającym z prowadzonej działalności gospodarczej;

c) jako substytut innych rodzajów inwestycji (instrumentów bazowych) bez zastosowania dźwigni;

d) w celach spekulacyjnych poprzez wykorzystanie efektu dźwigni (zwiększając ryzyko, uzyskujemy zwiększenie oczekiwanej stopy zwrotu proporcjonalnie do wielkości dźwigni;

e) podstawę inżynierii finansowej.

Derywaty możemy podzielić na:

a) ze względu na relacje między stronami możemy wyróżnić:

  • derywaty niesymetryczne: opcje oraz inne instrumenty o konstrukcji opcji;
  • derywaty symetryczne:kontrakty terminowe forward, kontrakty terminowe futures oraz kontrakty swap.

b) ze względu na rodzaj indeksu podstawowego wyróżniamy:

  • derywaty na akcje i indeksy akcji;
  • derywaty towarowe;
  • derywaty walutowe;
  • derywaty na stopy procentowe;
  • derywaty rynku nieruchomości;
  • derywaty katastrofowe;
  • derywaty kredytowe;
  • derywaty pogodowe;

c) ze względu na miejsce obrotu wyróżniamy;

  • derywaty giełdowe – opcje giełdowe i kontrakty terminowe futures;
  • derywaty – opcje pozagiełdowe, kontrakty terminowe forward oraz kontrakty swap.

d) ze względu na przepływy pieniężne możemy wyróżnić:

  • derywaty o jednym przepływie pieniężnym w terminie wygaśnięcia kontraktu;
  • derywaty o wielu przepływach pieniężnych przy czym ostatni z reguły następuje w terminie wygaśnięcia.

Wyróżnia się trzy główne rodzaje derywatów: opcje, kontrakty terminowe oraz swapy.

Kontrakty swap.

Kontrakty swap w swej konstrukcji podobne są do kontraktów forward. Różni je jedynie termin realizacji oraz zależność rozliczenia płatności od indeksu podstawowego. W kontraktach swap dokonywana jest seria płatności w ustalonych terminach, przy czym co najmniej jedna z tych płatności oparta jest na indeksie podstawowym. Wykorzystywane są przez przedsiębiorstwa ze względu na wielkość zajmowanych pozycji. Najpopularniejsze z kontraktów swap to: swapy na stopę procentową, swap walutowy, swap akcyjny, swap towarowy.

Zobacz także interesujące frazy:

  • derywaty kredytowe.